Küçük İşletme Sahipleri İçin Kişisel Gider Ayrımı

Küçük bir işletme kurduğum ilk yıl, kasadaki paranın ne kadarının benim, ne kadarının işin olduğunu bilmiyordum. Ay sonunda hesabımda para vardı, dolayısıyla "iyi gidiyoruz" diye düşünüyordum. Sonra bir vergi ödemesi çıktı, bir tedarikçi ödemesi çıktı ve o "benim" saydığım paranın aslında hiç benim olmadığını anladım. İşte o gün işletme sahibi kişisel gider ayrımını ciddiye almaya karar verdim. Bu sayfada, kendi başına uygulayabileceğin, muhasebeciye gitmeden kurabileceğin bir düzeni anlatıyorum.

Sorun aslında para eksikliği değil, sınırsızlık

İki hesabı karıştırdığında üç şey birden bozuluyor:

• Kârlılığı göremiyorsun. Marketten aldığın süt de, ofis kirası da aynı hesaptan çıkınca işin gerçekten para kazanıp kazanmadığını ölçemiyorsun.
• Kendi bütçen çöküyor. Geliri düzensiz olduğu için ev bütçesi ay ay dalgalanıyor. İyi ayda rahat harcıyor, kötü ayda kredi kartına yükleniyorsun.
• Vergi ve ödeme sürprizleri. İşin kenara koyması gereken parayı harcayınca, ödeme zamanı geldiğinde borçlanmak zorunda kalıyorsun.

Benim durumumda en can sıkıcı olan üçüncüsüydü. Çünkü borç bir kere girdi mi, kâr etsen bile nefes alamıyorsun. Borcu sistematik ödeme konusuna geçmeden önce, o borcun tekrar oluşmasını engelleyecek yapıyı kurmak gerekiyor.

Denediğim üç yöntem

Yıllar içinde üç farklı sistem denedim. Hiçbiri "en iyi" değil; hangi aşamadaysan ona göre değişiyor.

Ben ikinciyle başladım, altı ay sonra üçüncüye geçtim. Doğrudan çok kovalı sisteme atlamayı denemiştim ama fazla karmaşık geldi ve bıraktım. Kademeli geçiş daha kalıcı oldu.

Kendine maaş bağlamak: işin can alıcı adımı

Bu ayrımın kalbi, kendine sabit bir ödeme yapmaktır. Cirodan yüzde alma, "bu ay iyi geçti, kendime biraz fazla veririm" deme. Şöyle hesapladım:

1. Son altı ayın iş gelirini yazdım, en kötü ayı baz aldım.
2. O aydaki zorunlu iş giderlerini (kira, tedarikçi, abonelikler) düştüm.
3. Kalanın kabaca üçte birini vergi ve yükümlülük kovasına ayırdım.
4. Geriye kalan tutarı kendi maaşım olarak sabitledim. İlk belirlediğim rakam umduğumdan düşüktü, ama gerçekti.

Bu maaş artık ev bütçemin girdisi. Kişisel tarafta sabit ve değişken giderleri ayırıp, tasarruf hedefimi bu net tutara göre kuruyorum. İşin iyi gittiği aylarda fazla para iş hesabında birikiyor; yıl sonunda ne kadar dağıtacağıma o zaman karar veriyorum.

Sınırı korumak için uyguladığım kurallar

• İki farklı kart, farklı renk. Cüzdanı açtığımda düşünmeden doğru kartı çekiyorum. Kredi kartı disiplini burada da işe yarıyor: iş kartıyla kişisel alışveriş yapmıyorum, tersi de geçerli.
• Gri harcamalara tek kural. Telefon, araç yakıtı, internet gibi ikisine de hizmet eden kalemler var. Her ay yeniden düşünmemek için bir kere oran belirledim (örneğin telefonun yarısı iş) ve o oranı değiştirmiyorum.
• İşten borç almak yok. "Sonra geri koyarım" cümlesi hiç çalışmadı. İhtiyaç varsa kendi acil durum fonumu kullanıyorum; işin de ayrı bir nakit yastığı var.
• Haftada 15 dakika mutabakat. Cuma sabahları oturup hafta içindeki karışmış harcamaları düzeltiyorum. Ayda bir yapmayı denedim, iki saat sürdü ve nefret ettim. Haftalık ritim çok daha kolay.
• Nakit tahsilat kasaya girer. Elden aldığım parayı cebe atmak en sinsi tuzak. Aynı gün iş hesabına yatırıyorum.

Öneri: dört haftada kurulabilecek düzen

1. hafta: Son üç ayın hareketlerini indir, her satırı iş ve kişisel olarak işaretle. Amaç mükemmel muhasebe değil, gerçeği görmek. Burada çoğu kişi kişisel harcamaların sandığından büyük olduğunu fark ediyor.

2. hafta: İş için ayrı bir hesap aç, tüm tahsilatları oraya yönlendir. Otomatik ödemeleri hangi hesaba bağlayacağını tek tek karara bağla.

3. hafta: Kendine maaş tutarını belirle ve maaş gününü sabitle. Aynı gün vergi/yükümlülük kovasına giden transferi de otomatik hale getir.

4. hafta: Kişisel tarafta aylık gider takibini başl